Shtetet e Bashkuara, Danimarka dhe Grenlanda kanë arritur një marrëveshje për forcimin e sigurisë së ishullit strategjik në Arktik. Donald Trump pretendon se Uashingtoni do të ketë “kontroll të përhershëm” mbi çështjet e sigurisë, por kryeministrja daneze Mette Frederiksen thekson se marrëveshja respekton sovranitetin dhe të drejtën e popullit grenlandez për vetëvendosje.
Lajmi i plotë
Shtetet e Bashkuara, Danimarka dhe Grenlanda kanë arritur një marrëveshje të re për sigurinë dhe mbrojtjen e ishullit strategjik në Arktik, pas muajsh tensionesh të shkaktuara nga kërkesat e presidentit amerikan Donald Trump për marrjen e kontrollit mbi këtë territor.
Marrëveshja pritet të nënshkruhet javën e ardhshme, gjatë punimeve të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara.
Trump e paraqiti marrëveshjen si një fitore të madhe për Shtetet e Bashkuara, duke deklaruar se ajo do t’i japë Uashingtonit “kontroll të përhershëm mbi sigurinë dhe të gjitha nevojat e tjera” në Grenlandë.
Sipas presidentit amerikan, marrëveshja do t’u mundësojë Shteteve të Bashkuara të ndërmarrin veprimet që i konsiderojnë të nevojshme për mbrojtjen e Grenlandës. Ai pretendoi gjithashtu se zbatimi i saj nuk do t’i kushtojë para SHBA-së.
Trump tha se marrëveshja përmban një rregull sipas të cilit asnjë vend kundërshtar i Shteteve të Bashkuara nuk do të mund të krijojë prani ushtarake apo të kryejë investime të ndjeshme në Grenlandë pa miratimin e shprehur të Uashingtonit.
Megjithatë, teksti i plotë i marrëveshjes nuk është publikuar dhe pretendimet e Trumpit për shkallën e kontrollit amerikan nuk janë konfirmuar në të njëjtën mënyrë nga autoritetet daneze.
Kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, konfirmoi arritjen e marrëveshjes dhe nënshkrimin e saj të planifikuar, por përdori një formulim më të kujdesshëm.
Sipas saj, marrëveshja forcon sigurinë e përbashkët në Arktik dhe në zonën e Atlantikut të Veriut, ndërsa njëkohësisht njeh sovranitetin dhe tërësinë territoriale të Mbretërisë së Danimarkës.
Frederiksen theksoi veçanërisht se marrëveshja njeh edhe të drejtën e popullit të Grenlandës për vetëvendosje.
Ajo sqaroi se marrëveshja nuk hyn automatikisht në fuqi pas nënshkrimit. Dokumenti do të duhet të kalojë nëpër procedurat përkatëse parlamentare dhe të marrë miratimin e ligjvënësve në Danimarkë dhe Grenlandë.
Kryetari i qeverisë së Grenlandës, Jens-Frederik Nielsen, e mirëpriti marrëveshjen, duke deklaruar se ajo garanton dhe forcon sigurinë e Grenlandës, Danimarkës dhe Shteteve të Bashkuara.
Nielsen tha se dokumenti njeh interesat e Grenlandës dhe pozitën e saj në bashkëpunimin ndërkombëtar.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, e cilësoi marrëveshjen si historike dhe si një fitore të madhe për SHBA-në. Ai deklaroi se ajo i adreson në mënyrë të përhershme shqetësimet amerikane për sigurinë në Grenlandë.
Ishulli ka rëndësi të veçantë strategjike për shkak të pozicionit të tij ndërmjet Amerikës së Veriut dhe Evropës, pranisë pranë rrugëve të Arktikut dhe pasurive të tij minerare. Shtetet e Bashkuara tashmë kanë prani ushtarake në Grenlandë përmes Bazës Hapësinore Pituffik.
Trump kishte deklaruar vazhdimisht se dëshironte ta blinte ose ta merrte Grenlandën, duke mos e përjashtuar më herët as përdorimin e forcës. Këto deklarata shkaktuan reagime të ashpra në Danimarkë, Grenlandë dhe në vende të tjera anëtare të NATO-s.
Marrëveshja e re duket se e shmang kalimin e sovranitetit tek Shtetet e Bashkuara, por mundëson zgjerimin e pranisë dhe të rolit amerikan në sigurinë e ishullit.
Derisa të publikohet dokumenti, mbetet e paqartë nëse formulimi i Trumpit për “kontroll të përhershëm” përputhet me përmbajtjen juridike të marrëveshjes apo përfaqëson interpretimin e tij politik.
Zhvillimi është raportuar nga BBC, ndërsa arritja e marrëveshjes është konfirmuar edhe nga Associated Press.
Burimi: botasot.info
