Humbja e Aleksandar Vuçiqit në zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit në Serbi dhe fitorja e listës së mbështetur nga lëvizja studentore kanë nxitur reagime të shumta në arenën ndërkombëtare. Ndryshimi politik në Serbi ka hapur diskutime jo vetëm për të ardhmen e këtij shteti, por edhe për ndikimin që mund të ketë në marrëdhëniet rajonale, veçanërisht në raportet me Kosovën dhe Shqipërinë.
Një nga çështjet që ka tërhequr vëmendjen është heshtja e kryeministrit shqiptar, Edi Rama, për humbjen e aleatit të tij politik në Beograd, Aleksandar Vuçiqit, në një kohë kur ai ka qenë i zëshëm në reagimet ndaj zhvillimeve të brendshme në Shqipëri dhe protestave të studentëve e qytetarëve kundër qeverisë së tij.
Për të kuptuar arsyet e kësaj heshtjeje, por edhe pasojat që mund të ketë ndryshimi i skenës politike në Serbi për të ardhmen e marrëdhënieve rajonale dhe pozitën e Kosovës, gazeta Bota sot ka biseduar me profesor doktorin e marrëdhënieve ndërkombëtare, profesor, doktor i marrëdhënieve ndërkombëtare, Enver Bytyçi.
Në prononcimin e tij, Bytyçi vlerëson se Edi Rama dhe Aleksandar Vuçiq kanë ndërtuar një raport të ngushtë politik, i cili, sipas tij, ka ndikuar drejtpërdrejt në zhvillimet rajonale dhe në raportin e Shqipërisë me Kosovën. Ai konsideron se humbja e Vuçiqit përbën një goditje edhe për kryeministrin shqiptar, ndërsa heshtjen e këtij të fundit e lidh me marrëveshjet dhe interesat e përbashkëta që, sipas tij, kanë karakterizuar raportin mes tyre.
Duke komentuar këtë zhvillim, Bytyçi thekson se fitorja e studentëve në Serbi përbën një ngjarje historike, pasi për herë të parë partitë që ai i cilëson si përgjegjëse për gjenocidin në Bosnjë dhe krimet kundër shqiptarëve janë nxjerrë jashtë loje.
“Kanë kaluar tri ditë që kur Aleksandër Vuçiq humbi pushtetin në Serbi. Studentët e mundën atë në zgjedhjet e 25 tetorit, duke e dërguar ish-presidentin e Serbisë në opozitë. Ishte një ngjarje historike. Për herë të parë partitë e gjenocidit boshnjak e kundër shqiptarëve, Partia e Sheshelit me emër të ndryshuar nga Vuçiqi, si dhe partia e Millosheviqit dhe e Daçiqit, dalin jashtë loje. Daçiqi nuk mundi as të hyjë në parlament”, shprehet Bytyçi.
Megjithatë, profesori thekson se ndryshimi i pushtetit në Serbi nuk nënkupton automatikisht edhe ndryshim të politikës së jashtme të këtij shteti, pasi kjo do të varet nga programi dhe veprimet konkrete të qeverisë së re.
Ai vë në pah se vëmendja e tij është përqendruar edhe te reagimi i kryeministrit shqiptar, Edi Rama, i cili, sipas tij, nuk ka dhënë asnjë koment për humbjen e Vuçiqit, ndonëse zhvillimi ka marrë vëmendje të madhe nga politikanët evropianë dhe mediat ndërkombëtare.
Bytyçi e konsideron heshtjen e Ramës të lidhur drejtpërdrejt me raportin e tij politik me Vuçiqin, duke e vënë përballë edhe kontrastin mes reagimeve të kryeministrit shqiptar ndaj protestuesve në Tiranë dhe mungesës së një qëndrimi për zhvillimet në Beograd.
“Edhe pse për këtë ngjarje historike kanë folur të gjithë politikanët evropianë dhe mediat botërore, kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ka kyçur gojën. Sharje, fyerje dhe kërcënime për protestuesit e Tiranës, për studentët dhe rininë shqiptare, por asnjë fjalë për humbjen e mikut të tij në Beograd, Aleksandër Vuçiqin. Pse heshti dhe pse e vazhdon heshtjen Edi Rama?”, deklaron ai.
Sipas Bytyçit, një nga arsyet kryesore të këtij raporti është fakti se Rama dhe Vuçiq erdhën në pushtet pothuajse në të njëjtën periudhë, duke ndërtuar një bashkëpunim që, sipas tij, u mbështet edhe nga faktori ndërkombëtar, veçanërisht nga Bashkimi Evropian dhe ish-kancelarja gjermane Angela Merkel.
Ai pretendon se të dy liderët kishin marrë mbështetjen ndërkombëtare me arsyetimin se do të garantonin paqen, sigurinë dhe stabilitetin në Ballkan, por se zhvillimet e mëvonshme, sipas tij, treguan një realitet krejt tjetër.
“Duhet thënë se Edi Rama dhe Aleksandër Vuçiq erdhën në pushtet thuajse në të njëjtën kohë, para 14 vitesh. Vuçiqi fillimisht ishte kryeministër, ndërsa më vonë president. Por gjithmonë ishte violina e parë e lidershipit serb. Rama dihet se çfarë pushteti ndërtoi në Shqipëri. Erdhën në pushtet pasi ata u morën vesh që t’i garantonin Bashkimit Evropian dhe sidomos Angela Merkelit se të dy do të garantonin paqen, sigurinë dhe stabilitetin ballkanik. Evropës i interesonte kjo gjë. Po ashtu edhe zonjës Merkel. Prandaj nuk patën kurrë vëmendje për korrupsionin e të dy autokratëve, as për shkeljen e lirive dhe të drejtave themelore të qytetarëve nga ata”, shprehet Bytyçi.
Profesori shton se, sipas vlerësimit të tij, në vend të stabilitetit të premtuar, në të dyja vendet janë krijuar probleme të thella politike dhe institucionale. Ai pretendon se korrupsioni dhe përqendrimi i pushtetit kanë ndikuar në destabilizimin e Shqipërisë dhe Serbisë, duke e parë largimin e Vuçiqit si një zhvillim që mund të ketë pasoja edhe për Ramën.
Në këtë kontekst, Bytyçi shkon edhe më tej, duke parashikuar se ndryshimi politik në Serbi mund të shënojë fillimin e fundit të bashkëpunimit mes dy liderëve dhe të ndikojë në të ardhmen politike të kryeministrit shqiptar.
“Tani arsyeja pse ata erdhën në pushtet është kthyer në të kundërtën e vet. Shteti kriminal e mafioz në Serbi e në Shqipëri, korrupsioni i shfrenuar tej çdo imagjinate, ka krijuar një situatë destabiliteti në të dyja vendet. Prandaj edhe ikja e Aleksandër Vuçiqit do të thotë automatikisht edhe ikje e Edi Ramës. Të dy do të shkojnë para drejtësisë, edhe pse ata kanë negociuar dhe negociojnë amnistinë. Të dy u larguan nga ideja e stabilizimit rajonal”, deklaron ai.
Një pjesë tjetër e rëndësishme e kritikave të Bytyçit lidhet me raportin Rama-Vuçiq dhe ndikimin që ky bashkëpunim, sipas tij, ka pasur në çështjen e Kosovës. Ai pretendon se dy liderët kanë bashkërenduar qëndrimet kundër qeverisë së Kosovës dhe kryeministrit Albin Kurti, duke kundërshtuar veprimet për shtrirjen e sovranitetit shtetëror në veri.
Bytyçi e cilëson bashkëpunimin mes Ramës dhe Vuçiqit si të dëmshëm për interesat shtetërore të Kosovës, duke përmendur edhe iniciativën e Ballkanit të Hapur, të cilën e konsideron një projekt të orientuar drejt interesave të Beogradit.
“Kanë bërë pazare bashkë. Kanë komplotuar kundër Kosovës dhe kundër Shqipërisë. Kanë punuar bashkë për ta zhbërë shtetin e Kosovës, për ta ndarë atë, ose më e pakta për ta nënshtruar sipas kërkesave të Beogradit dhe për ta detyruar që të bëhet pjesë e një Jugosllavie të Re. Kanë intriguar të dy kundër Kosovës. Kanë folur me liderët evropianë kundër qeverisë kosovare të Albin Kurtit. Kanë kritikuar në sinkron me njëri-tjetrin veprimet e zotit Kurti për shtrirjen e sovranitetit shtetëror në veri të Kosovës”, shprehet profesori.
Ai pretendon gjithashtu se bashkëpunimi i tyre ka shkuar përtej deklaratave politike, duke përfshirë edhe përpjekjet për të penguar njohjet e reja të Kosovës dhe anëtarësimin e saj në organizatat ndërkombëtare.
Në këtë drejtim, Bytyçi ngre edhe dyshime për natyrën e përfitimeve që, sipas tij, Rama ka pasur nga marrëdhëniet me Beogradin, duke përmendur edhe mundësinë e marrëveshjeve të fshehta. Megjithatë, ai nuk paraqet prova konkrete për këto pretendime.
“Të gjitha këto kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, i ka realizuar kundrejt një shpërblimi. Shpërblimi mund të jetë edhe në formën për të cilën fliste në fillim të shekullit të kaluar Nikolla Pashiq. Pra, një vagon me para. Ose në forma të tjera. Por, gjithsesi, Rama mbetet për jetë peng i marrëdhënieve të fshehta e të hapura me ish-presidentin serb, Aleksandër Vuçiqin”, deklaron Bytyçi.
Ai e veçon veçanërisht Ballkanin e Hapur, duke e cilësuar si një nga nismat më të dëmshme për Kosovën dhe duke kundërshtuar pretendimet se iniciativa ishte projektuar në interes të barabartë të vendeve të rajonit.
“Ballkani i Hapur ishte vepra më anti-Kosovë e Edi Ramës. Madje, autorësinë për krijimin e tij e pati marrë vetë ai, ndonëse gjithkush e di se autori i projektit ishte Beogradi. Ka shumë aspekte për të cilat në të ardhmen do të flitet bazuar në dokumente arkivore e ku Edi Rama do të provohet si kryeministri shqiptar më i miri për Serbinë në historinë e shtetit shqiptar”, thekson ai.
Në fund, profesori i marrëdhënieve ndërkombëtare vlerëson se pas humbjes së Vuçiqit, Rama mund të tentojë të ndryshojë diskursin politik ndaj Kosovës, në përpjekje për t’u distancuar nga bashkëpunimi i deritanishëm me liderin serb. Por, sipas tij, një ndryshim i tillë në retorikë nuk do të mjaftonte pa veprime konkrete politike dhe institucionale.
Bytyçi thotë se një nga dëshmitë më të rëndësishme të qëndrimit të vërtetë të Ramës ndaj Kosovës do të ishte miratimi në Kuvendin e Shqipërisë i rezolutës për dënimin e gjenocidit serb ndaj shqiptarëve, të propozuar nga opozita.
“Kam përshtypjen se në retorikë kryeministri i Shqipërisë do të përpiqet të shfaqet pro Kosovës. Do ta ndryshojë tani që vëllai i tij nuk është në pushtet diskursin e tij për Kosovën. Por iniciativat e tij për Kosovën do të mungojnë. Nëse ai do të ishte pro Kosovës, atëherë do të duhej ta kalonte në parlament rezolutën e opozitës për të dënuar gjenocidin serb kundër shqiptarëve. Ky do të ishte akt dhe jo llafe”, përfundon Enver Bytyçi për gazetën Bota sot.
Burimi: botasot.info
