Kryeministri kanadez Mark Carney ka deklaruar se asnjë fuqi e jashtme nuk mund t’i diktojë Kanadasë se me kë duhet të ndërtojë partneritete. Nga Parlamenti Evropian, ai mbështeti idenë që Kanadaja të bëhet vendi i parë me statusin e “anëtarit të asociuar” të Bashkimit Evropian, ndërsa presidenti amerikan Donald Trump ka kërcënuar me masa tregtare nëse projekti ecën përpara.
Mark Carney, ka mbështetur hapur krijimin e një aleance të re strategjike ndërmjet Kanadasë dhe Bashkimit Evropian, duke i bërë të qartë Uashingtonit se vendimet për partneritetet ndërkombëtare të vendit të tij merren në Otavë.
Duke folur të enjten para deputetëve të Parlamentit Evropian në Strasburg, Carney deklaroi se Kanadaja dhe Evropa duhet të bashkëpunojnë më thellë për mbrojtjen e sovranitetit, sigurisë ekonomike dhe demokracisë.
Fjalimi erdhi pasi presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, hapi mundësinë që Kanadaja të bëhet vendi i parë me një formë të re të “anëtarësimit të asociuar” në Bashkimin Evropian.
Carney e mirëpriti këtë ambicie, duke theksuar se shumica e kanadezëve mbështesin lidhje shumë më të ngushta me Evropën.
“Kanadaja dhe Evropa janë secila të fuqishme. Evropa dhe Kanadaja janë më të fuqishme së bashku”, tha kryeministri kanadez në fjalimin e tij.
Ai argumentoi se ekonomia dhe tregtia po përdoren gjithnjë e më shumë si mjete presioni nga fuqitë e mëdha. Sipas tij, tarifat, sistemet financiare dhe zinxhirët e furnizimit janë kthyer në instrumente me të cilat shtetet mund të ushtrojnë presion ndaj njëri-tjetrit.
Pa e përmendur vazhdimisht presidentin amerikan me emër, Carney foli për nevojën që vendet demokratike të ndërtojnë mekanizma mbrojtës, në mënyrë që askush të mos mund t’ua diktojë zgjedhjet politike dhe ekonomike.
Më vonë, duke iu përgjigjur kundërshtimeve të Donald Trumpit, Carney theksoi se Kanadaja vendos vetë për partneritetet e saj. Ai shtoi se afrimi me Bashkimin Evropian nuk drejtohet kundër Shteteve të Bashkuara, por mund ta bëjë Kanadanë një partner më të fuqishëm dhe më të qëndrueshëm edhe për amerikanët.
Presidenti Trump e ka kundërshtuar idenë e afrimit të Kanadasë me BE-në dhe ka paralajmëruar masa të reja tregtare ndaj Evropës, nëse Uashingtoni e konsideron marrëveshjen veprim armiqësor.
Megjithatë, kryeministri kanadez la të kuptohej se kundërshtimi amerikan nuk do të përcaktojë kursin e Otavës.
Çfarë përfshin aleanca e propozuar?
Sipas propozimeve të paraqitura nga Carney, partneriteti i ri do të përfshinte bashkëpunim shumë më të thellë në disa fusha strategjike:
– industrinë e mbrojtjes;
– mineralet kritike;
– energjinë dhe furnizimin me gaz të lëngshëm;
– inteligjencën artificiale;
– gjysmëpërçuesit;
– teknologjinë hapësinore;
– sistemet e pagesave;
– tregtinë digjitale;
– kërkimin shkencor dhe arsimin.
Kanadaja zotëron rezerva të mëdha mineralesh kritike, të domosdoshme për prodhimin e automjeteve elektrike, çipave, baterive, teknologjisë së pastër dhe pajisjeve të mbrojtjes. Evropa, ndërkaq, ka kapacitete të fuqishme industriale, shkencore dhe përpunuese.
Carney propozoi që të dyja palët t’i bashkojnë këto avantazhe për të reduktuar varësinë nga shtetet ose kompanitë e tjera.
Ai tha se Kanadaja mund të ndihmojë sigurinë energjetike evropiane përmes furnizimit me gaz të lëngshëm dhe hidrogjen, ndërsa BE-ja mund t’i ofrojë Kanadasë teknologji, kapacitete përpunuese dhe qasje më të gjerë në tregun evropian.
Në fushën e arsimit, Carney propozoi përfshirjen e Kanadasë në programin evropian Erasmus+, duke u krijuar të rinjve mundësi më të mëdha për të studiuar, jetuar dhe punuar në të dyja anët e Atlantikut. Ai kërkoi gjithashtu pjesëmarrjen kanadeze në gjeneratën e ardhshme të programit kërkimor Horizon Europe.
Nuk bëhet fjalë për anëtarësim të plotë
Statusi i “anëtarit të asociuar” nuk ekziston aktualisht si kategori formale në traktatet e Bashkimit Evropian. Për këtë arsye, përmbajtja juridike dhe politike e marrëdhënies së re duhet ende të përcaktohet nga Kanadaja, Komisioni Evropian dhe vendet anëtare të BE-së.
Carney sqaroi se Kanadaja nuk po kërkon anëtarësim të plotë në Bashkimin Evropian dhe as krijimin e një blloku të ri që do të rivalizonte drejtpërdrejt Shtetet e Bashkuara, Kinën ose ndonjë fuqi tjetër.
Sipas tij, qëllimi është ndërtimi i një aleance të vendeve demokratike, e cila do të ishte mjaftueshëm e fuqishme për t’i mbrojtur ekonomitë, sovranitetin dhe institucionet e saj nga presioni i jashtëm.
“Një aleancë mjaftueshëm e fuqishme që askush të mos mund t’i diktojë zgjedhjet tona”, ishte mesazhi i tij për eurodeputetët.
Kanadaja tashmë është vendi i parë joevropian që i është bashkuar mekanizmit të BE-së për prokurimin dhe financimin e përbashkët në fushën e mbrojtjes, SAFE. Ajo ka gjithashtu një marrëveshje të tregtisë së lirë me Bashkimin Evropian, të njohur si CETA.
Propozimet konkrete për marrëdhënien e re pritet të diskutohen më tej në një samit Kanada–BE në Montreal. Deri atëherë, nocioni i “anëtarësimit të asociuar” mbetet një projekt politik dhe jo një marrëveshje e përfunduar juridikisht.
Fjalimi i Carneyt tregon se Kanadaja po kërkon të zvogëlojë varësinë e saj tradicionale ekonomike nga SHBA-ja, në kohën kur marrëdhëniet me Uashingtonin janë tensionuar për shkak të tarifave dhe kërcënimeve të administratës Trump.
Deklaratat kryesore dhe propozimet konkrete konfirmohen nga fjalimi zyrtar i kryeministrit kanadez, Reuters dhe Associated Press.
Burimi: botasot.info
