Arabia Saudite ka mbyllur përkohësisht një nga arteriet më të rëndësishme të transportit të naftës, ndërsa rebelët Houthi në Jemen kanë marrë një ishull strategjik në ngushticën Bab el-Mandeb, duke e çuar konfliktin në Lindjen e Mesme në një fazë që mund të prekë drejtpërdrejt furnizimin global me energji dhe tregtinë ndërkombëtare.
Ministria saudite e Energjisë konfirmoi se naftësjellësi Lindje–Perëndim ishte vënë në shënjestër disa herë në rajonet e Riadit dhe Medinës më 10 shtator. Si masë paraprake, autoritetet ndalën funksionimin e tij, ndërsa nga sulmet pati të lënduar. Ekipet teknike dhe ato të emergjencës kanë nisur kontrollin e infrastrukturës dhe vlerësimin e dëmeve.
Ministria e Jashtme e Arabisë Saudite tha më pas se sulmet ishin kryer me dronë të nisur nga territori i Irakut. Edhe qeveria irakiane konfirmoi se sulmet kishin origjinën brenda territorit të saj dhe njoftoi hapjen e një hetimi. Një komandant ushtarak përgjegjës për provincën jugore Maysan u shkarkua në kuadër të reagimit të Bagdadit.
Deri më tani, megjithatë, asnjë grup nuk e ka marrë publikisht përgjegjësinë për sulmin, ndaj autorësia e tij nuk mund të konsiderohet e provuar.
Presidenti amerikan Donald Trump tha të shtunën se Irani ishte, sipas tij, me gjasë përgjegjës për sulmin. Deklarata e Trumpit është një akuzë politike dhe jo një konfirmim i pavarur i autorësisë së sulmit.
Riadit i është kërkuar nga kryeministri irakian që të mos ndërmarrë menjëherë kundërpërgjigje. Arabia Saudite tha se, për momentin, po i jep Bagdadit hapësirë për të hetuar rastin dhe për të parandaluar sulme të tjera, por ka theksuar se ruan të drejtën për të ndërmarrë masa për mbrojtjen e territorit dhe infrastrukturës së saj.
Pse ky naftësjellës është kaq i rëndësishëm?
Naftësjellësi Lindje–Perëndim përshkon rreth 1.200 kilometra nëpër Arabinë Saudite dhe lidh zonat kryesore të prodhimit të naftës në lindje me portin Yanbu në Detin e Kuq.
Rëndësia e tij është rritur ndjeshëm gjatë konfliktit të tanishëm, pasi u ka mundësuar sauditëve të shmangin ngushticën e Hormuzit, ku trafiku i cisternave është kufizuar rëndë.
Sipas Reuters, në muajt e fundit përmes këtij naftësjellësi kanë kaluar rreth 4 deri në 5 milionë fuçi naftë në ditë, një sasi që korrespondon me afërsisht 4–5 për qind të furnizimit botëror.
Por pikërisht në momentin kur kjo rrugë tokësore është goditur, Arabia Saudite po përballet edhe me probleme serioze në skajin tjetër të saj – Detin e Kuq.
Houthit marrin ishullin strategjik
Forcat Houthi, të mbështetura nga Irani, kanë marrë ishullin Perim, i njohur edhe si Mayun, në ngushticën Bab el-Mandeb, pasi forcat e qeverisë së Jemenit u tërhoqën prej tij.
Ishulli ndodhet në një pozicion jashtëzakonisht të rëndësishëm, në hyrjen jugore të Detit të Kuq, përgjatë rrugës detare që lidh Oqeanin Indian me Kanalin e Suezit dhe Mesdheun.
Marrja e Perimit erdhi pas avancimit të shpejtë të Houthive përgjatë bregdetit perëndimor të Jemenit dhe marrjes së portit Mokha. Associated Press dhe Reuters raportojnë se zhvillimet kanë rritur shqetësimet për sigurinë e një prej korridoreve më të rëndësishme të transportit detar në botë.
Houthit pretendojnë se lundrimi mbetet i sigurt për anijet që nuk janë objekt i bllokadës së tyre ndaj Arabisë Saudite. Megjithatë, kompanitë e transportit dhe tregjet energjetike po reagojnë ndaj rritjes së rrezikut në rajon.
Nafta mbi 100 dollarë
Pas përshkallëzimit të fundit, çmimet e naftës kanë mbetur mbi nivelin prej 100 dollarësh për fuçi.
Nafta Brent u mbyll të premten në 104,61 dollarë për fuçi, ndërsa West Texas Intermediate në 100,05 dollarë, me një rritje javore prej më shumë se 8 për qind. Kostot e transportit me cisterna gjithashtu janë rritur ndjeshëm për shkak të rrezikut në Gjirin Persik dhe Detin e Kuq.
Situata e vendos Arabinë Saudite nën presion nga dy drejtime. Në lindje, trafiku përmes Hormuzit është kufizuar nga konflikti me Iranin, ndërsa në perëndim, avancimi i Houthive pranë Bab el-Mandebit rrit rrezikun për rrugën alternative përmes Detit të Kuq.
Kjo është arsyeja pse zhvillimet e fundit nuk përbëjnë vetëm një krizë mes Arabisë Saudite, Iranit, Irakut dhe Jemenit.
Nëse ndërprerjet zgjasin ose sulmet zgjerohen, pasojat mund të ndihen shumë më larg Lindjes së Mesme – nga çmimet e karburanteve dhe kostot e transportit deri te inflacioni dhe tregtia ndërmjet Azisë dhe Evropës.
Burimi: botasot.info
