Shtetet e Bashkuara synojnë rishikim të plotë të marrëveshjes së mbrojtjes me Danimarkën, me qëllim heqjen e çdo lloj kufizimi ndaj pranisë së tyre ushtarake në Groenlandë.
Sipas informacioneve të Bloomberg, Uashingtoni kërkon të rishkruajë pika kyçe të marrëveshjes, duke e shndërruar ishullin në një zonë aktiviteti ushtarak pa pengesa, në një proces negociues që është kthyer në një fushë qendrore për përmbushjen e kërkesave të Donald Trumpit.
Marrëveshja fillestare e vitit 1951, e ndryshuar në vitin 2004, parashikon që SHBA-të janë të detyruara të “konsultohen dhe informojnë” Danimarkën dhe Groenlandën përpara çdo “ndryshimi të rëndësishëm” në operacionet ose instalimet e tyre ushtarake në ishull. Pikërisht kjo dispozitë është ajo që negociatorët amerikanë synojnë ta heqin ose ta dobësojnë, në mënyrë që të mos ekzistojë asnjë detyrim ligjor apo politik.
Burime me njohuri mbi bisedimet i kanë deklaruar Bloomberg se pala amerikane kërkon formulim që garanton liri të plotë veprimi, pa kufizime kohore apo operacionale. Detajet përfundimtare të marrëveshjes mbeten ende të hapura dhe janë objekt negociatash.
Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Anna Kelly, deklaroi se “nëse kjo marrëveshje përfundon dhe Presidenti Trump është veçanërisht optimist, Shtetet e Bashkuara do të arrijnë të gjitha objektivat e tyre strategjike në Groenlandë, me kosto minimale dhe në mënyrë të përhershme”.
Ajo shtoi se më shumë detaje do të bëhen publike pasi të ketë një marrëveshje përfundimtare mes të gjitha palëve të përfshira. Ambasada daneze në Uashington refuzoi të komentojë.
Kjo linjë përputhet me deklaratat publike të vetë Trumpit. Të mërkurën, ai njoftoi se ekziston një “kornizë e një marrëveshjeje të ardhshme” për Groenlandën, pas takimit të tij me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, pa dhënë megjithatë detaje konkrete.
“Do të punojmë të gjithë së bashku. Madje edhe NATO do të përfshihet”, deklaroi Trump, duke lënë të kuptohet se marrëveshja nuk do të kufizohet vetëm në marrëdhëniet dypalëshe SHBA–Danimarkë, por do të ketë edhe dimension aleance.
Duke u kthyer nga Davosi, ai theksoi se brenda dy javësh do të bëjë të qartë nëse Kopenhaga ka dhënë pëlqimin e saj.
Në një intervistë për Fox Business, Trump ishte edhe më i drejtpërdrejtë për qëllimet e tij: “Do të kemi gjithë aksesin ushtarak që duam. Do të mund të vendosim në Groenlandë gjithçka që na nevojitet. Në thelb, është akses i plotë, pa afat dhe pa kufi kohor”.
Një marrëveshje përfundimtare mund të ulë tensionet e asaj që shumë e përshkruajnë si krizën më serioze në marrëdhëniet transatlantike që nga themelimi i NATO-s pas Luftës së Dytë Botërore. Sipas raportimeve të mëparshme të Bloomberg, korniza e përshkruar nga Trump përfshin, ndër të tjera, vendosjen e sistemeve raketore amerikane, të drejta shfrytëzimi minerar me synim përjashtimin e interesave kineze dhe një prani të forcuar të NATO-s në Arktik. Në këmbim, Presidenti amerikan do të angazhohej të mos vendosë tarifa doganore ndaj vendeve evropiane.
Kjo strategji shënon një ndryshim kursi krahasuar me dekadat e fundit, gjatë të cilave SHBA-të kishin reduktuar ndjeshëm praninë e tyre në Groenlandë pas përfundimit të Luftës së Ftohtë. Nga deri në 17 baza ushtarake, sot ato mbajnë vetëm një instalim kryesor me rreth 150 ushtarakë dhe mbi 300 kontraktorë, shumë prej të cilëve janë danezë ose groenlandezë.
Megjithatë, mbetet e paqartë deri në çfarë mase Danimarka dhe Groenlanda do të pranojnë ndryshime të një shkalle kaq të gjerë. Kryeministrja daneze, Mette Frederiksen, deklaroi se të dyja palët janë të hapura për “zgjerim të mëtejshëm” të marrëveshjes së mbrojtjes të vitit 1951, duke theksuar se kjo duhet të bëhet “në mënyrë të drejtë dhe me respekt”.
Ish-zyrtarë amerikanë vërejnë se kuadri aktual tashmë i jep Uashingtonit hapësirë të konsiderueshme veprimi dhe se si Danimarka, ashtu edhe Groenlanda, prej vitesh kanë inkurajuar një prani më të madhe ushtarake amerikane, pasi ajo mbështet edhe ekonominë lokale.
Siç theksoi Iris Ferguson, ish-zëvendësndihmës sekretare e Mbrojtjes e SHBA-së, “gjithmonë ka pasur gatishmëri për diskutim” sa herë që amerikanët kërkonin angazhim më të madh, një realitet që shpjegon pse Groenlanda ndodhet sot në qendër të një pazari gjeostrategjik me përmasa globale.
Burimi: botasot.info
