Think-tank-et evropiane me ndikim, me skenarë të mundshëm për përshpejtimin e zgjerimit të BE-së?

2

Bruksel, 2 janar – A do ta sjellë viti 2026 në tryezën e Brukselit idetë e vjetra-të reja për zgjerimin e Bashkimit Evropian? Jozyrtarisht, në korridoret e BE-së po qarkullojnë dy ide me të njëjtin qëllim – përshpejtimin e zgjerimit dhe një hapje të madhe të derës evropiane deri në vitin 2030.

Opsioni i parë është i ashtuquajturi kufizim i vetos ose vendimmarrja me shumicë të kualifikuar – ide për të cilën aktualisht nuk ka konsensus mes shteteve anëtare, por që muajt e fundit është mbështetur hapur nga presidenti i Këshillit Evropian, António Costa. Opsioni i dytë është anëtarësimi i nivelit të dytë për anëtarët e rinj të BE-së, apo e ashtuquajtura Evropë me disa shpejtësi (BE në rrethe koncentrike) – ide e vjetër e presidentit francez Emmanuel Macron.

Sipas think-tankut me seli në Bruksel, Bruegel, ka ardhur koha për ndryshime në BE, pasi zgjerimi po bëhet gjithnjë e më shumë peng i zhvillimeve të brendshme politike në vendet anëtare të Unionit. Si shembull, ai veçon Maqedoninë e Veriut – një nga të ashtuquajturat viktima të vetos.

Think-tanku Bruegel thekson se Maqedonia e Veriut për gati 15 vjet ishte e bllokuar nga Greqia, e cila kërkonte ndryshimin e emrit të shtetit. Kjo pengesë u hoq me Marrëveshjen e Prespës në vitin 2018, por në vitin 2020 Bullgaria hapi çështjen e pretendimeve për rrënjët bullgare të popullit dhe gjuhës maqedonase, duke kërkuar ndryshime kushtetuese. Maqedonia e Veriut vlerësohet si e gatshme për të nisur procesin e harmonizimit me kornizën ligjore të BE-së, por Bullgaria vazhdon t’i bllokojë negociatat.

Pa një strategji të qartë, BE-ja mund ta humbasë besimin e kandidateve më të përkushtuara për anëtarësim dhe të minojë orientimin e tyre perëndimor, paralajmëron think-tanku me ndikim Këshilli Evropian për Marrëdhënie me Jashtë (ECFR).

ECFR thekson se pa një strategji të qartë, BE-ja rrezikon të humbasë besimin dhe entuziazmin e partnerëve të saj më të përkushtuar, duke gërryer përpjekjet e tyre reformuese dhe orientimin perëndimor. Mungesa e veprimit do të krijonte një vakuum strategjik që fuqitë e jashtme janë të gatshme ta mbushin. Rusia, Kina, Turqia dhe vendet e Gjirit Persik tashmë po e zgjerojnë ndikimin e tyre në rajon.

Dje, presidencën e radhës së BE-së e mori Qiproja, e cila çështjen e zgjerimit e ka vendosur si prioritetin e tretë nga pesë shtyllat e presidencës së saj gjashtëmujore.

Sipas programit të publikuar, zgjerimi shihet si pjesë e përmbylljes së vizionit “Një Union autonom i hapur ndaj botës”. Presidenti qipriot, Nikos Hristodulidis, disa ditë më parë theksoi se koha nuk pret askënd dhe se zvarritja nuk është opsion.