Psikologu amerikan për Donald Trump

Donald Trump është padyshim një narcisist, por kjo vetëm pjesërisht e shpjegon atë. Psikologu amerikan Dan McAdams e quan Trump një “njeri episodik” i cili jeton ekskluzivisht tani për tani. “Ai zgjohet çdo mëngjes dhe është gati të luftojë për të fituar.”

ntv.de: Në vitin 2016, para zgjedhjeve presidenciale në atë kohë, ju shkruat një artikull në “Atlantic” në lidhje me tiparet narciziste të Donald Trump. Në një pjesë të fundit ju theksoni se narcizistët priren të tërheqin njerëz, por që këta tifozë zakonisht largohen nga heroi i tyre në një moment të zhgënjyer ose të bezdisur. Para se të flasim pse ndjekësit e tij nuk e bëjnë këtë, a është kjo arsyeja, pse stafi i Shtëpisë së Bardhë ndërrohet kaq shpesh?

Dan McAdams: Unë mendoj kështu. Qarkullimi i stafit në Shtëpinë e Bardhë është më i lartë nën Trump, sesa nën çdo president tjetër në historinë e fundit. Ka një numër arsyesh për këtë. Një nga më të rëndësishmet është se Trump është jashtëzakonisht i paqëndrueshëm. Është vështirë të parashikosh se çfarë do të bëjë ai nga një ditë, në tjetrën. Të punosh për një person të tillë është afër mensh, e pamundur.

Duke parë artikullin tim të vitit 2016, tani mendoj se ka diçka më të thellë se narcizmi i Trumpit – diçka që e shpjegon plotësisht atë. Trump është ai që unë e quaj njeri episodik. Mendoj se kjo shpjegon qarkullimin e lartë të stafit në qeverinë e tij.

Çfarë kuptoni me “njeri episodik”?

Kjo është teza qendrore e librit tim të ri mbi Donald Trump, “Rasti i Çuditshëm i Donald J. Trump”. Njeriu episodik do të thotë që, Trump jeton ekskluzivisht në episodin e tashëm, në këtë moment, këtu dhe tani. Ai zgjohet çdo mëngjes dhe është gati të luftojë për të fituar. Për këtë ai bën gjithçka: gënjen, mashtron – gjithçka që është e nevojshme. Pastaj ai kthehet në shtrat, zgjohet të nesërmen dhe fillon nga e para, që të fitoj përsëri. Megjithatë, çdo ditë është një episod i ndryshëm për të. Ato nuk përshtaten, në asnjë histori apo rrëfim. Ai nuk jeton në bazë të rregullave ditore, siç bëjnë shumica prej nesh.

Duhet të jetë e vështirë të punosh për dikë të tillë.

Kur merreni me dikë të tillë, kurrë nuk e dini se, çfarë do të ndodhë më pas. Ndoshta gjithçka shkon shkëlqyeshëm të Martën, sepse ju bëtë diçka që e ndihmoi atë, të fitonte atë ditë specifike. Por të enjten, ai mund dhe duhet të fitojë në një mënyrë tjetër. Dhe nëse nuk mund ta bësh atë për te, ti je jashtë loje. Nuk është e mundur të përshtatemi me Trump, sepse ndryshe nga shumica prej nesh, ai vështirë se kujton atë që ndodhi dje, ose një ditë më parë, dhe as nuk mendon për të ardhmen, siç bëjnë pothuajse të gjithë të tjerët. Shumica prej nesh, zhvillon historinë e ngjarjeve jetësore ndërsa jetojmë. Trump jo. Prandaj, ai nuk mund të zhvillojë ndonjë strategji afatgjate.

Por ai po ndjek qëllime politike, për shembull në emërimin e Gjykatës së Lartë.

Për Trump ekziston vetëm një qëllim: të fitojë. Kjo është e gjitha për të cilën bëhet fjalë. Sigurisht, ai e di që zgjedhjet janë afër. Në një mënyrë të tillë, ai patjetër që, mund të marrë një perspektivë më afatgjate. Por ai nuk është në gjendje, të zhvillojë një plan të qëndrueshëm, për strategjitë politike. Merrni krizën Covid, urgjenca më e madhe shëndetësore në gjenerata, për Shtetet e Bashkuara dhe botën. Trump nuk është në gjendje, ta adresojë këtë sfidë, sepse do të kërkonte një plan afatgjatë.

Kështu në shkurt dhe mars kur kriza goditi Shtetet e Bashkuara, Trump tha se gjithçka do të mbarojë nesër. “Ky është vetëm një moment që kalon” – ai me të vërtetë e tha atë. Kështu e sheh ai jetën, si një moment që kalon, dhe ju duhet të luftoni, për të fituar sot. Por kur keni të bëni me virusin, keni nevojë për koncepte afatgjata që funksionojnë, jo vetëm nga një ditë në tjetrën, por nga muaj në tjetrin, mbase nga viti në vit. Ai nuk mund ta bëjë këtë. Ai nuk ka ide se si ta bëjë këtë. As ai nuk i lë ekspertët dhe punonjësit e tij të punojnë ashtu. Në vend të kësaj, ai nuk i fuqizon të gjithë dhe lufton për ta fituar atë ditë.

Në librin tuaj e keni pyetur veten, si është të jesh si Trump. Si është?

Unë u përpoqa të hyj, në mendjen e tij. Nuk është vetëm narcizëm. Ai është zhytur plotësisht në vetvete dhe mendon vetëm për veten e tij – por ky është vetëm një aspekt. Për të jeta është, si një ndeshje boksi. Boksieri ngrihet për raundin e parë dhe lufton për tre minuta, sikur të ishte për jetën e tij. Pastaj bie zilja, ai kthehet në cepin e tij, pushon për një minutë dhe ngrihet përsëri për raundin e dytë. Kjo është jeta e Trumpit. Ai ndoshta ka jetuar kështu tërë jetën e tij, që nga ditët e shkollës. Ai zgjohet në mëngjes, për raundin e parë dhe do të bëjë gjithçka, për të fituar. Një jetë e tillë, do të vriste këdo tjetër – jo atë. Atij i pëlqen të luftojë, ai dëshiron të eliminojë kundërshtarët e tij, pa pushim. Por problemet afatgjate, nuk mund të zgjidhen në këtë mënyrë.

Atëherë pse 40 përqind e amerikanëve, kanë një mendim pozitiv për të, pavarësisht se çfarë bën ai?

Keni të drejtë, nuk ka rëndësi se çfarë ai bën, dhe ndoshta është më shumë se 40 përqind. Ata 40 përqind ose më shumë, qëndrojnë me të, gjatë gjithë kohës. Vlerësimet e miratimit të tij, nuk janë rritur me të vërtetë në vitet e mandatit të tij, por ato nuk zvogëlohen as nën këtë pikë. Një pjesë e arsyes është: Trump u ofron, jep atyre, atë që ata duan.

Betejat e vazhdueshme të Trumpit janë, thjesht një spektakël. Dhunë themelore, si të shikosh një forcë, ose një kafshë të egër. Shumë nga ata 40 përqind i qëndrojnë besnik atij. Ky është një grup popullsie që janë zakonisht të pa arsimuar, të moshuar, meshkuj të bardhë dhe – jo vetëm, por kryesisht. Në një farë mënyre, është sikur edhe ata të jenë në atë ring boksi. Dhe është shansi i tyre i fundit, pasi Shtetet e Bashkuara, po bëhen gjithnjë e më shumë kulturore, multietnike dhe gjithnjë e më shumë post-industriale. Bota thjesht i lë këta djem të bardhë, të duken të kohës së vjetër, të paarsimuar. Edhe ata po bëjnë një luftë. Por është një përpjekje e pashpresë. Ky grup i popullsisë, po tretet, po vdes. Në një farë mënyre, Trump është shpresa e tyre e madhe, e fundit, e këtyre të bardhëve.

A e shohin fansat e tij Trumpin, si një person të vërtetë, apo është ai diçka, i një karakteri të trilluar për ta?

Për shumë nga ndjekësit e tij, ai nuk është një person i vërtetë. Edhe më shumë: Unë besoj se Donald Trump, nuk e sheh veten si një person real. Sigurisht, ndjekësit e tij e dinë që, Trump është nga mishi dhe gjaku. Por ai ka disa gjëra rreth tij, që e bëjnë atë, më shumë se njerëzor, si një super hero ose një forcë mitike. Të krishterët e bardhë, të Kishës Ungjillore në Shtetet e Bashkuara, besojnë seriozisht se ai është, një instrument i Zotit. Për ta, zoti vullnetin e tij e tregon përmes Trumpit, edhe pse vetë Trump sështë padyshim, në asnjë mënyrë fetar.

Pavarësisht nëse e shihni si vegël të zotit, apo si një kafshë të egër që lufton për ju, ose e shihni si një djalë të vogël, që është në një farë mënyre çmendurisht i pafajshëm, siç thonë disa njerëz, çështja është që ai? Është mbi ne? Trump nuk ka pse t’i përmbahet rregullave. Siç e tha edhe njëherë vetë, ai mund të qëllonte cilindo, në mes të Avenues së Pestë dhe ai nuk do të humbte asnjë votues. Në fakt, në një farë mase, kjo ndoshta është e vërtetë. Rregullat nuk vlejnë për të sepse, ai është më shumë se njerëzor. Nga pikëpamja e ndjekësve të tij dhe nga këndvështrimi i tij, ai është më i forti, më i zgjuari, më i madhi. Në të njëjtën kohë, ai është më pak se njerëzor, sepse i mungojnë gjërat që kemi ne të tjerët.

Çfarë i mungon?

Nuk ka jetë të organizuar, të brendshme. Ai nuk ka dyshime. Ai mendon se nuk  gabon, në asnjë moment. Ai nuk e thotë vetëm këtë. Ai me të vërtetë mendon kështu. Ai vërtet beson se është “një gjeni i qëndrueshëm”. Ka diçka “jo-njerëzore” në lidhje me të. Ai nuk ka ndjeshmëri. Nëse do të ndodhte një tragjedi, nuk do të shkonte, nuk do t´i binte ndërmend t´i ngushëllonte njerëzit. Si dikush që është më shumë se njerëzor, në kuptimin që është si një superhero dhe në të njëjtën kohë, më pak se njerëzor në kuptimin që nuk njeh konflikte të brendshme, pa dyshime, pa perspektivë morale dhe pa dhembshuri, ai formon kategorinë e vet. Ai mund të bëjë gjithçka, pa marrë parasysh, sa është çmenduri. Besoj se edhe Trump e sheh veten ashtu. Ai nuk mendon se rregullat zbatohen për të. Dhe ai nuk kupton shumë gjëra, që të tjerët i kuptojnë natyrshëm. Ai nuk arrin të pranojë faktin, se më shumë se 225,000 amerikanë, kanë vdekur nga Corona. Ai thjesht nuk e kupton, nuk mund të krijojë një ndjenjë për këtë. Nuk ka shumë njerëz, që janë të tillë. As ai nuk po e fsheh atë. Trump nuk fsheh asgjë, gjithçka është në sipërfaqe.

Pra, në vend që të jetë një person i vërtetë, ai luan rolin e Donald Trumpit, gjatë gjithë kohës. Ai ka luajtur të njëjtin rol, gjatë gjithë jetës së tij, përfshirë edhe tash si president. Realisht, vërtetë magjepsëse, të mendosh këtë. Kjo është mbresëlënëse, por është plotësisht e papërshtatshme, kur bëhet fjalë për sfidat, me të cilat po përballemi aktualisht.

Ata thanë, ai me të vërtetë besonte se, ai kurrë nuk bëri asnjë gabim. A është e vërtetë, narcistët shpesh mendojnë se nuk janë perfekt? A është ai ndryshe, në këtë drejtim?

Trump nuk është mesatarisht një narcizist. Narcizmi është një aspekt i rëndësishëm i Trumpit, është më se e qartë. Por ka shumë narcistë që e shohin veten si njerëz të zakonshëm. Për shembull, shumica e narcistëve mund të rrëfejnë një ngjarje mbi jetën e tyre, për mënyrën se si ata mund të kishin bërë  gabime, por më pas, gjithnjë ishin më të suksesshëm. Ose si pranuan ndihmën nga të tjerët, ose si i kapërcyen problemet dhe dyshimet. Narcizistët priren të tregojnë rrëfime, se si nga pjatalarës u pasuruan dhe u bënë milionerë, histori ëndrrash amerikane.

Trump nuk ka histori, se si ai u bë ai që është, ose se si do të zhvillohet jeta e tij. Pikërisht, krahasimi i tij me një kafshë të egër përshtatet. Shimpanza alfa nuk pritet të ketë një histori, se si u bë ajo që është dhe si i kapërceu vështirësitë. Ju nuk prisni që ai të ketë, një plan afatgjatë për të ardhmen. Ju nuk prisni që, ai të mendojë në mënyrë strategjike. Një mashkull alfa majmun, pritet të jetë frikësues dhe i fortë, i fuqishëm dhe të bëjë marrëveshje për të qëndruar në maja.

Po e krahasoni Trumpin, me një shimpanzë?

Epo, ai me të vërtetë vepron si një shimpanzë. Ai e konsideron veten të madh dhe të fuqishëm. Ai është autentik dhe në shumë mënyra, e kundërta e shumicës së politikanëve – Joe Biden. Por në thelb, të gjithë përveç Trumpit, mendojnë në mënyrë strategjike, mendojnë në mënyrë afatgjate, flasin për gjëra që do të kenë ndikim për të ardhmen. Trump thjesht, dëshiron t’i tregojë të gjitha që di.

Mund të jetë që Trump është një lloj ekrani projektues, për mbështetësit e tij?

Në një farë mënyre po, ata i projektojnë dëshirat. E gjithë kjo fantazi e bërjes së Amerikës përsëri të madhe, e kthimit të saj në mënyrën e mëparshme, cilado që supozohet të jetë – kjo është një parashikim. Por jo në kuptimin që ata e shohin veten te Trump. Donald Trump admirohet nga fansat e tij, por ata nuk duan të identifikohen me te. Ju keni frikë prej tij. Ata e shohin atë si një mjet për shpëtimin e tyre. Por askush nuk thotë: Unë dua të jem si Donald Trump. Askush nuk thotë: kur të rritem, dua të jem Zoti. Ose: Unë dua të bëhem një shimpanzë alfa, ose një kafshë gjigante si King Kong. Kjo është edhe arsyeja, pse inkurajimi i tij është kaq i vazhdueshëm: ai nuk bën pjesë në të njëjtën kategori, me pjesën tjetër të njerëzimit.

Nëse Trump është kaq unik, kush mund ta ndjekë atë si politikan?

Askush, ai është unik. Nuk ka pasardhës të ligjshëm. Për momentin ai nuk mund ta imagjinojë, të mos jetë president. Nëse ai i fiton zgjedhjet – kjo nuk do të ndodhë, po nëse ndodhë, është për shkak se votat janë vjedhur – atëherë ai ndoshta, do të dëshirojë një mandat tjetër, edhe nëse kjo do të ishte antikushtetuese. Ai thjesht duhet të fitojë gjithmonë.

Kur biseduam me njëri-tjetrin katër vjet më parë, ju thatë se Trump ishte një kërcënim i pashmangshëm për demokracinë amerikane, sepse ai po delegjitimonte sistemin politik.

Doli shumë më keq sesa e parashikova. Mendova se ai po punonte për të minuar demokracinë, por nuk mund ta imagjinoja se ai, do të ishte i suksesshëm. Sot mendoj se ai ka arritur në një farë mase, në dobësimin e institucioneve tona. Ai shkoi më tej me këtë, se çdokush mund të parashikonte. Trump nuk e kupton se si funksionon demokracia. Ideja që pushteti ndahet midis institucioneve në një demokraci, është plotësisht e huaj për të.

Pikëpamja e tij për punën e një qeverie, është përfundimisht feudale. Analogjia më e mirë këtu, është shimpanza. Mashkulli alfa është bosi, udhëheqësi suprem dhe ai mbetet në pushtet, derisa të ketë një kryengritje kundër tij dhe ai të zëvendësohet, nga një mashkull i ri alfa. Kështu funksionojnë shtetet autoritare dhe Trump nuk sheh asnjë problem në këtë. Trump thotë se ai, nuk do të humbasë zgjedhjet. Ai ka refuzuar të angazhohet për një transferim paqësor të pushtetit. Që nga Jezus Krishti! Ne kemi pasur transferime paqësore të pushtetit, në Shtetet e Bashkuara që nga George Washington. Asnjëherë, kurrë, amerikanët nuk e kanë vënë në dyshim këtë. Disa njerëz mund të mos pëlqejnë një rezultat zgjedhor, ata mund të demonstrojnë kundër tij, ose mund të ketë edhe dhunë. Por askush nuk e ka pyetur kurrë një president, që të heq dorë nga pushteti, kur ai do t´i ketë humbur  zgjedhjet. Ne po përballemi me një krizë kushtetuese. Ai mund të kryente të gjitha llojet e manovrave, që askush nuk mund t’i kishte pritur, sepse normat e sistemit tonë deri më tani, kanë mbajtur nën kontroll presidentët. Por Trump nuk i respekton normat.

Hubertus Volmer, bisedoi me: Dan McAdams

Te dashur miq, kur e lexova kete shkrim ne gjermanisht u befasova si aq bukur dikush e pershkruan karakterin e presidentit Trump. Ne si popull kemi nevoje me shume se cdo kush tjeter per perkrahjen e SHBA, prandaj te tjeret botojne edhe shkrime te tilla. Sikur te isha i sigurt se Trump i humb zgjedhjet, me shume deshire do ta botoja kete shkrim, por edhe nese se botoni tash, mos harroni qe po i humbi zgjedhjet ta botoni. Ju pershendes perzemersisht. Sh. R

Ngjarja paraprake

VMRO-DPMNE: Filipçe then rekorde çdo ditë, numri i viktimave nga korona afër 1.000

Default thumbnail
Ngjarja e ardhëshme

​Problemi me qentë endacakë mbetët shqetësues në kryeqytet

të fundit nga

AlbanianEnglishMacedonian