Gratë, paqja dhe siguria në kohën e Covid-19

Më 31 tetor 2020, Rezoluta 1325 (2000) e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara mbush njëzet vjet. Ky përvjetor përfaqëson një mundësi për të festuar rëndësinë dhe ndikimin e rezolutës në një nivel global dhe për të reflektuar së bashku se si të vazhdojmë ta zbatojmë atë në një kontekst global në ndryshim dhe zhvillim të vazhdueshëm. Nëse konteksti ka ndryshuar, mesazhi i grave që e mbështetën atë është ende mjaft i rëndësishëm.

Rezoluta 1325 ishte dokumenti i parë zyrtar dhe detyrues i miratuar nga Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara, organi kryesor përgjegjës për ruajtjen e paqes dhe sigurisë në nivelin global, për të adresuar çështjen e rolit aktiv të grave në zgjidhjen e konflikteve. Deri në atë moment, Këshilli i Sigurimit i kishte referuar gratë ekskluzivisht si “viktima” të konfliktit të armatosur dhe nuk kishte asnjë vetëdije që lufta dhe zgjidhja e saj, si fenomene shoqërore, karakterizoheshin gjithashtu nga dinamika gjinore. Si e tillë, rezoluta shënon një ndryshim rrënjësor të ritmit në zgjidhjen globale të konfliktit.

Miratimi i rezolutës ishte meritë e një grupi aktivistësh të shoqërisë civile organizatat e të cilëve më vonë u bashkuan me Grupin Punues të OJQ-ve për Gratë, Paqen dhe Sigurinë. Kërkesat e tyre ishin kryesisht tre. Së pari, gratë luajnë një rol aktiv në zgjidhjen e konflikteve dhe si të tilla kanë të drejtë të marrin pjesë në mënyrë të barabartë në proceset e ndërtimit të paqes. Së dyti, luftërat kanë një ndikim të diferencuar te gratë dhe burrat dhe gratë kanë nevoja specifike mbrojtëse në situata konfliktuoze. Së treti, për të ndaluar dhunën, luftërat duhet të ndalen përmes proceseve të çmilitarizimit dhe çarmatimit. Rezolucioni synonte që në fund të fundit të parandalonte gjykatat e luftës dhe jo vetëm, tha Cora Weiss, drejtoresha e Apelit të Hagës për Paqen, “duke e bërë luftën më të sigurt për gratë”. Jo të gjitha kërkesat e bëra nga shoqëria civile u pranuan, por Rezoluta 1325 ishte dhe mbetet një pikë kyçe referimi për të gjithë ata që përfshihen në sigurinë dhe ndërtimin e paqes.

Pavarësisht këtij përvjetori të rëndësishëm, 2020 do të mbahet mend mbi të gjitha për pandeminë Covid-19 e cila ka goditur rëndë të gjitha vendet e botës. Sidoqoftë, pandemia na kujtoi se mesazhet kryesore të Rezolutës 1325 janë akoma të rëndësishme sot. Së pari, konfliktet dhe krizat, përfshirë pandeminë, nuk kanë të njëjtin ndikim te burrat dhe gratë.

Për shembull, motoja “Unë qëndroj në shtëpi” supozon se ka një vend të sigurt për t’u strehuar të gjithë, por rritja e rasteve të dhunës në familje në shumë vende tregon se nuk është kështu. Mbyllja e shkollave ka rezultuar në një rritje të kujdesit dhe punës në shtëpi e cila bie kryesisht mbi gratë. Punësimi i femrave ka rënë, duke pasur parasysh që gratë janë kryesisht të punësuara në sektorët më të prekur nga pandemia, siç janë shërbimet dhe shpesh punësohen në mënyrë të pasigurt dhe me kohë të pjesshme.

Deri më tani, këto aspekte janë injoruar, mbase edhe për shkak se, megjithëse gratë përfaqësojnë rreth 70% të punonjësve të kujdesit shëndetësor në botë, përgjigja institucionale ndaj urgjencës shpesh është udhëhequr nga komitete tekniko-shkencore që përjashtojnë profesioniste femra, të tilla si në rastin e Italisë.

Covid-19 gjithashtu na ka bërë të reflektojmë mbi kuptimin e fjalës “siguri” në kontekstin aktual. Çfarë lloj sigurie na nevojitet? Kush kujdeset për sigurinë tonë? Ishin akademikët feministë ata që kritikuan të parët konceptin shtetëror në qendër të sigurisë të miratuar në marrëdhëniet ndërkombëtare duke pyetur veten “siguri për kë?” dhe të vihet në dyshim roli i shteteve si garantues të sigurisë. Prandaj, është i domosdoshëm një debat transparent dhe gjithëpërfshirës, në nivel kombëtar dhe global, i cili tenton të kapërcejë konceptin e sigurisë kombëtare dhe vendos theksin në atë të “sigurisë njerëzore” që kuptohet si një grup i sigurisë ekonomike, ushqimore, shëndetësore dhe mjedisore, personale, komunitare dhe politike.

Pandemia gjithashtu ka treguar se sa e përkohshme është vija ndarëse midis vendeve në veri të botës dhe vendeve në jug të botës dhe sa brishtësi kemi të përbashkët me disa fenomene. Kjo vijë ndarëse gjendet gjithashtu në shumë plane kombëtare të veprimit për gratë, paqen dhe sigurinë në vendet veriore të botës, përfshirë atë të Mbretërisë së Bashkuar, të cilat përqendrohen në konflikte që ndodhin jashtë kufijve të tyre kombëtarë dhe në mënyrë specifike, në vendet jugore të botës.

Duke vepruar kështu, këto shtete ndihen të përjashtuara nga trajtimi i konflikteve delikate të brendshme, diskriminimit, dhunës (përfshirë gjininë) që prodhohen dhe riprodhohen brenda tyre. Për më tepër, një qasje neo-koloniale ndaj vendeve të hemisferës jugore që shihen si përfituese të ndihmës është në kundërshtim me frymën e rezolutës 1325, e cila në vend të kësaj kërkon rritjen e iniciativave lokale për zgjidhjen e konflikteve. Agjenda e grave, paqes dhe sigurisë mund të realizohet vetëm nëse vendet janë të përkushtuara për ndërtimin e sigurisë, paqes dhe barazisë gjinore duke filluar nga e drejta brenda vendeve të tyre në një vazhdimësi midis politikës së brendshme dhe të jashtme, siç ilustrohet në Planet Kombëtare të Veprimit të Francës dhe Irlandës.

Në fund, pandemia na kujtoi rolin themelor të shoqërisë civile dhe të grave të angazhuara për ndërtimin e paqes, motori i rezolutës 1325. Organizatat e grave aktive në ndërtimin e paqes kanë bërë thirrje për një përgjigje feministe ndaj krizës globale të shëndetit që merr parasysh jo vetëm gjininë, por edhe faktorë të tjerë, të tilla si mosha, ngjyra e lëkurës, statusi social dhe aftësitë e kufizuara, të cilat mund të çojnë në diskriminim të shumëfishtë. Për më tepër, në vendet tashmë të dobësuara nga konfliktet si Iraku, Jemeni, Siria, Palestina, Pakistani dhe Sudani, organizatat e grave kanë kryer funksione thelbësore në përgjigjen ndaj pandemisë duke përshtatur punën e tyre për nevoja të reja, për shembull, luftimin e dezinformimit të përhapur dhe rritjen e linjave të nxehta për parandalimin e dhunës në familje gjatë bllokimit.

Falë grave të shoqërisë civile ne duhet të fillojmë përsëri, duke njohur rolin themelor që ato luajnë, duke mbrojtur hapësirën e tyre operacionale dhe duke financuar aktivitetet e tyre.

Ngjarja paraprake

Turqi, arrestohen 7 terroristë të dyshuar të DEASH-it

Ngjarja e ardhëshme

Leao: Barazimi ndaj Romës ishte zhgënjyes

të fundit nga

AlbanianEnglishMacedonian